Πληροφορίες μάθε τη πόλη

info

Οδηγός Βρείτε ότι χρειάζεστε

kavalacity

Εκδηλώσεις ότι "παίζει" στη πόλη

evcal


Εκτύπωση

Ιστορικά στοιχεία της Καβάλας - Σύντομο Ιστορικό διάγραμμα

Δημοσίευση στη κατηγορία Καβάλα

Σας άρεσε το άρθρο?
(1 ψήφος, μέση τιμή 5.00 από τα 5 αστέρια)
Eυχαριστούμε τον κύριο Δημήτρη Κουγιουμτζόγλου για την συνεισφορά του στο kavalacity με τις πολύτιμες γνώσεις του
    nomisma_medoussas
  • Ύστερη  Νεολιθική – Πρώιμη Εποχή Χαλκού, 4000 – 2000 π.Χ: τα πρωιμότερα δείγματα κατοίκησης στην κορυφή χαμηλού λόφου στην περιοχή «Περιγιάλι», ανατολικό τμήμα της σύγχρονης πόλης.
  • Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, 1000 – 800 π.Χ: ίχνη κατοίκησης στη βραχώδη και φύσει οχυρή χερσόνησο της Παναγίας: χειροποίητη κεραμική με εγχάρακτη και αυλακωτή διακόσμηση που συνδέεται με τα πρώτα θρακικά φύλα της περιοχής.
  • Αρχές 7ου αιώνα π.Χ: η παρουσία τροχήλατης κεραμικής με υπογεωμετρική διακόσμηση  στην Παναγία υποδηλώνει επαφές με ελληνικές πόλεις του νότου ή του ΒΑ. Αιγαίου.
  • Β΄ μισό 7ου αιώνα π.Χ: ίδρυση της αρχαίας Νεάπολης στη χερσόνησο της Παναγίας από αποίκους της Θάσου και της Πάρου (η Θάσος ήταν αποικία της Πάρου που ιδρύθηκε μισό αιώνα περίπου νωρίτερα). Έναρξη λατρείας της πολιούχου θεάς της πόλης, της Παρθένου, εξελληνισμένη μορφή της θρακικής Βενδίδος, στον αρχαϊκό ναό που δεν σώζεται. (σώθηκαν, όμως, οι αποθέτες του).
  • Τέλη 6ου αιώνα π.Χ: ανεξαρτητοποίηση Νεαπόλεως από τη μητρόπολη Θάσο – κοπή δικών της αργυρών νομισμάτων με γοργόνειο στη μία τους όψη. Η πόλη στηρίζει την ανάπτυξή της α. στη στρατηγική της θέση – «Θερμοπύλες της Μακεδονίας» κατά τον Heuzey – έλεγχος πανάρχαιου δρόμου – περάσματος από Μακεδονία σε Θράκη, δρόμου σύνδεσης παραλίων με ενδοχώρα, καθώς και θαλάσσιων περασμάτων ΒΑ Αιγαίου β. χρυσοφόρα κοιτάσματα Παγγαίου και ευρύτερης περιοχής γ. εμπόριο.
  • Αρχές 5ου π.Χ: μεγάλος, κτισμένος με θασίτικο μάρμαρο ιωνικός περίπτερος ναός της Παρθένου αντικαθιστά τον αρχαϊκό. Τμήματα του αποκαλύφθηκαν σε ανασκαφές στην περιοχή του Ιμαρέτ και μαζί με άλλα ευρήματα – αναθήματα, επιγραφές κ.λ.π. – βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο Καβάλας.
  • 454/453 π.Χ: η Νεάπολη μέλος της αθηναϊκής συμμαχίας – αναφέρεται σε φορολογικούς καταλόγους ως «Νεάπολις εν Θράκη» ή «…παρ΄ Αντισάραν» με ετήσια εισφορά 1000 δρχ.
  • Πελοποννησιακός Πόλεμος, 411 π.Χ: αν και πολιορκείται από Σπαρτιάτες και Θασίους η Νεάπολη παραμένει πιστή σύμμαχος των Αθηναίων. Για τη στάσης της επαινείται  και ανταμείβεται από το Δήμο Αθηναίων με κατάργηση της ετήσιας εισφοράς, με δύο τιμητικά ψηφίσματα – 410 και 407 π.Χ.
  • 355 π.Χ: Αθηναϊκό ψήφισμα συμμαχίας με Νεάπολη μπρος στην απειλή του Φίλιππου Β΄.
  • 340 π.Χ: τέλος νομισματοκοπίας Νεαπόλεως – η Νεάπολη επίνειο των Φιλίππων και τμήμα του μακεδονικού κράτους.
  • Τέλη 2ου π.Χ: Η Νεάπολη αναβαθμίζεται σε σημαντικό σταθμό της ρωμαϊκής Εγνατίας Οδού.
  • pavlos
  • 42 π.Χ: στο λιμάνι της Νεάπολης ενορμίζεται ο στόλος των Βρούτου και Κάσιου για τη δραματική μάχη των Φιλίππων.
  • 49 μ.Χ: πρώτη πόλη στην Ευρώπη στην οποία αποβιβάζεται ο Απόστολος Παύλος πηγαίνοντας στους Φιλίππους.
  • 5ος 6ος αιώνας: ύπαρξη παλαιοχριστιανικών ναών στη θέση του σημερινού  ναού Αγίου Νικολάου και στην Παναγία. Παλαιοχριστιανικός ναός, πιθανότατα της Αγίας Παρασκευής, κάτω από το σημερινό τέμενος του Χαλήλ Μπέη - «Τζαμί της Μουσικής» -  με φάσεις και στη μεσοβυζαντινή και υστεροβυζαντινή εποχή. Ύπαρξη  μικρού χριστιανικού νεκροταφείου γύρω από το ναό, ορατό ακόμα και σήμερα (αναμένεται η δημοσίευση της ανασκαφής).
  • 733 – 746: τελευταία αναφορά στο όνομα Νεάπολη σε Τακτικό της εποχής.
  • Αρχές 9ου : πρώτη αναφορά στο όνομα Χριστούπολη, σημαντικό βυζαντινό κάστρο – τελευταία γραμμή άμυνας της αυτοκρατορίας στις επιθέσεις Βουλγάρων κ.α. στην περιοχή. Η Χριστούπολη εξασφαλίζει την απρόσκοπτη επικοινωνία της Κωνσταντινούπολης με τη συμβασιλεύουσα Θεσσαλονίκη. Επιγραφές αποτροπαϊκού χαρακτήρα στα τείχη μαρτυρούν την αγωνία της εποχής για τις εχθρικές επιδρομές. Η πόλη μαρτυρείται στο βίο του Αγίου Γρηγορίου του Δεκαπολίτη, που πέρασε από εδώ γύρω στο 830.
  • 830-840: κατασκευή του «πύργου υπέρκαλου» στα τείχη της ακρόπολης.
  • 926: ο στρατηγός του Θέματος Στρυμόνας Βασίλειος Κλάδων ανασταίνει τα πριν «φθαρέντα και πεπτωκότα τείχη» της πόλης.
  • 1185: πυρπόληση της Χριστούπολης από τους Νορμανδούς.
  • 1302: οι Καταλανοί αποτυγχάνουν να εκπορθήσουν την πόλη. Για να εμποδίσει την επιστροφή τους ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος κτίζει το «παρά την Χριστούπολιν τείχισμα».
  • 1357: οι αδερφοί Αλέξιος και Ιωάννης από τη Βιθυνία ελέγχουν τη Χριστούπολη. Μονή της Παναγίας της Καμμμυτζιώτισσας στη θέση της σημερινής εκκλησίας της Παναγίας.
  • 1387: πρώτη κατάληψη της Χριστουπόλεως από τους Οθωμανούς.
  • 1391: καταστροφή Χριστουπόλεως από τους Οθωμανούς Τούρκους – ο πληθυσμός σκορπίζεται στη γύρω περιοχή.
  • 1425: σύντομη κατάληψη κάστρου Χριστουπόλεως από 10 βενετικές γαλέρες. Εκδίωξη Βενετών από ισχυρές οθωμανικές δυνάμεις.
  • 15ος αιώνας: ενδείξεις για ύπαρξη ισχνού και στην πλειοψηφία του χριστιανικού πληθυσμού στην πόλη – 450 περίπου ατόμων -  δίνει οθωμανικό φορολογικό κατάστιχο της εποχής. Σταδιακή επικράτηση του νέου ονόματος Καβάλα.
  • 1530 περίπου: επανίδρυση της πόλης από Σουλεϊμάν το Μεγαλοπρεπή: επισκευή και ανέγερση τειχών στη βάση των βυζαντινών – κτίσιμο υδραγωγείου – Καμάρες - στη θέση παλαιότερου, πιθανόν ρωμαϊκού, ανέγερση τζαμιών, Καραβάν-σεράι κ.α.
  • 16ος αιώνας: μαζικοί εξισλαμισμοί κατοίκων και εποικισμοί ανεβάζουν το ποσοστό των μουσουλμάνων κατοίκων της πόλης και καθιστούν τους χριστιανούς μειοψηφία. Ερχομός των πρώτων Εβραίων.
  • Οθωμανική περίοδος: η Καβάλα σημαντικό λιμάνι και εμπορικό κέντρο, Έδρα πολλών ξένων εμπορικών οίκων και προξενείων. Σταδιακή ανέλιξη και ενίσχυση ελληνικού πληθυσμού.
  • 1817-21: ανέγερση του Ιμαρέτ από το Βαλή της Αιγύπτου Μεχμέτ Άλη.
  • aigiannis
  • 1864: έξοδος Ελλήνων από τα τείχη της πόλης – δημιουργία συνοικίας Αγίου Ιωάννου. Σταδιακή ενδυνάμωση και άνοδος του ελληνικού στοιχείου της πόλης.
  • Τέλη 19ου – αρχές 20ου αιώνα: η Καβάλα το σημαντικότερο κέντρο επεξεργασίας και εμπορίας καπνού των Βαλκανίων: κτίζονται πολλές μεγάλες καπναποθήκες και νεοκλασικά κτίρια. Οι Έλληνες στις αρχές του 20ου αιώνα κυρίαρχοι πλέον στην πόλη οικονομικά και πληθυσμιακά.
  • kapna
  • 1896: στην Καβάλα σημειώνεται η μεγαλύτερη ως τότε εργατική απεργία στα Βαλκάνια. Έναρξη του καπνεργατικού κινήματος.
  • 1906: Ίδρυση του πρώτου γυμναστικού συλλόγου στην πόλη με την ονομασία «Φίλιπποι».
  • Οκτώβριος 1912: κατάληψη της πόλης από βουλγαρικές δυνάμεις στα πλαίσια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.
  • 26 Ιουνίου 1913: απελευθέρωση της Καβάλας από μοίρα του ελληνικού στόλου με το αντιτορπιλικό «Δόξα». Αποβίβαση στην πόλη την επομένη του ναυάρχου Κουντουριώτη.
  • 29 Αυγούστου 1916 – Σεπτέμβρης 1918: οι Βούλγαροι, ως σύμμαχοι των Γερμανών, καταλαμβάνουν την Καβάλα και προχωρούν σε συστηματική εξόντωση του ελληνικού πληθυσμού της με συνολικές απώλειες 15.000 Καβαλιώτες. Οι Βούλγαροι αποχωρούν με τη συνθηκολόγηση της χώρας τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
  • 1922: Μικρασιατική Καταστροφή – η Καβάλα δέχεται χιλιάδες προσφύγων και μετατρέπεται σε προσφυγούπολη, ανάμεσα σ’ αυτούς και πολλοί Ελληνοπόντιοι από τη Μαύρη Θάλασσα – 57% του συνολικού πληθυσμού οι πρόσφυγες στα 1928. Το 1922 ιδρύεται και το ποδοσφαιρικό τμήμα του συλλόγου «Φίλιπποι».
  • 1.4.1934: αναλαμβάνει στην Καβάλα δήμαρχος ο Μήτσος Παρτσαλίδης, πρώτος εκλεγμένος «κόκκινος» δήμαρχος στην ελληνική ιστορία με 3780 ψήφους.
  • 1941 – 1944: βουλγάρικη κατοχή σε Αν. Μακεδονία και Θράκη. Εξόντωση των Εβραίων της Καβάλας.
  • 13 Σεπτεμβρίου 1944: δυνάμεις του Ε.Λ.Α.Σ. απελευθερώνουν την Καβάλα από τους Βούλγαρους.
Επιμέλεια: Κουγιουμτζόγλου  Δημήτριος
Φιλόλογος-Αρχαιολόγος

Πηγές.

  • Καραγιαννακίδης Νίκος, Λυκουρίνος Κυριάκος, Νεάπολις – Χριστούπολις – Καβάλα, έκδοση του Δήμου Καβάλας, 2009.
  • Κουκούλη – Χρυσανθάκη, Χάιδω: Καβάλα – αρχαιολογικό μουσείο Καβάλας, έκδοση Δ.Ε.Τ.Α. Καβάλας, 2002.
  • Λαζαρίδης, Δημήτριος: Νεάπολις – Χριστούπολις – Καβάλα, Αθήνα, 1969.
  • Λυκουρίνος, Κυριάκος: Η Καβάλα της Οθωμανικής Περιόδου, στο Η παλιά πόλη της Καβάλας, τόμος 1, εκδόσεις Πολιτιστικός εξωραϊστικός σύλλογος Παναγίας «το Κάστρο», σελ. 51 – 231, Καβάλα, 2005.
  • Ρουδομέτωφ Νικόλαος (επιμέλεια) Τετράδια Βουλγαρικής Κατοχής. Ανατολική Μακεδονία 1916-1918. Τόμος 1ος Καβάλα – Χρυσούπολη – Ελευθερούπολη, έκδοση Ιστορικό και Λογοτεχνικό Αρχείο Καβάλας.
  • Τσουρής Κων/νος, Νεάπολις – Χριστούπολις – Καβάλα Διορθώσεις, προσθήκες παρατηρήσεις στην οχύρωση και την ύδρευση, Ανάτυπο του Αρχαιολογικού Δελτίου τόμος 53 (1998), Αθήνα 2002.
  • Καραγιαννακίδης Νίκος,  «Καβάλα 1934», άρθρο από www.alfavita.gr
  • Βουζανίδου Λίλιαν, παρουσίαση της ποδοσφαιρικής ιστορίας της πόλης, εκδήλωση της Λέσχης Φιλάθλων Καβάλας για τα 45 χρόνια του Α.Ο.Κ.

Share

Σχόλια  

 
#1 ΑΝΙΣΤΟΡΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑΔημήτρης 02-03-2011 15:28
"Η συνεχής ανάπτυξη κάνει την περιοχή περιζήτητη. Η πόλη διαδοχικά κατακτάται από τους Λομβαρδούς, τους Νορμανδούς, τους Πρώσους, τους Ενετούς, τους Τούρκους και τους Βούλγαρους, ως τις 26/6/1913 που το ελληνικό ναυτικό την απελευθερώνει οριστικά". Τι λέτε βρε παιδιά; Πού στην ευχή τα βρήκατε αυτά τα στοιχεία; Είναι εντελώς ανιστόρητα, καθότι, από τη στιγμή που η βυζαντινή Χριστούπολη καταστράφηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1391 και έπειτα, με εξαίρεση ένα πολύ μικρό διάστημα βενετικής κατοχής στα 1425, η Καβάλα ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΚΑΤΑΚΤΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΑΛΛΗ ΔΥΝΑΜΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΤΟ 1913. Σημειώνω ακόμα ορισμένες ιστορικές αβλεψίες:
1. Η ίδρυση της αρχαίας Νεάπολης ως αποικίας των Θασίων ανάγεται πράγματι στα μέσα του 7ου αιώνα, με τη διαφορά ότι οι Θάσιοι, ως Πάριοι στην καταγωγή, ήταν Ίωνες, επομένως η αναφορά "Μετά τους Θάσιους που δρούσαν στην περιοχή τον 7ο και τον 6ο αιώνα π.Χ., αποτέλεσε αποικία των Ιώνων αλλά και των Αθηναίων" είναι πέρα για πέρα άστοχη.
2. Η μετονομασία της πόλης σε Χριστούπολη χρονολογείται στις αρχές του 9ου αιώνα και όχι στον 5ο, όπως σημειώνεται στο άρθρο.
3. Όσον αφορά στην ονομασία "Καβάλα" η εκδοχή από το λατινικό cavalo δεν είναι η μοναδική. Υπάρχει και η άποψη του ιστορικού Λυκουρίνου Κυριάκου, σύμφωνα με την οποία προέρχεται από την ονομασία "Σκάβαλα" εκ παραφθοράς του όρου: τα Σκάβαλα ήταν τοπωνύμιο της Μ. Ασίας που αντιστοιχούσε σε βυζαντινό κάστρο και είναι πιθανόν τον όρο να τον έφεραν μαζί τους οι πρώτοι άποικοι "Γιουρούκοι" (δηλαδή εξισλαμισμένοι χριστιανοί) που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή από τις οθωμανικές αρχές.
Τέλος, σημειώνω πως το άρθρο είναι πολύ φτωχό και θέλει εμπλουτισμό. Παραλείπεται για παράδειγμα η σκληρή, σε διαστάσεις γενοκτονίας για τους Έλληνες, πρώτη (1916-1918) και δεύτερη (1941-44) βουλγάρικη κατοχή, αλλά και αρκετές σημαντικές αναφορές ακόμα για την ιστορία της πόλης.
Κουγιουμτζόγλου Δημήτριος
καθηγητής φιλόλογος - αρχαιολόγος
 
 
#2 ΔιόρθωσηΚουγιουμτζόγλου Δημήτριος 06-03-2011 22:56
Να κάνω μια μικρή διόρθωση στο προηγούμενο σχόλιό μου: κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο το 1912 οι Βούλγαροι κατέλαβαν την πόλη μέχρι την οριστική απελευθέρωσή της από το ελληνικό ναυτικό στις 26.6.1913.
 

2009©Kavalacity.net