Εκτύπωση

Ιμαρέτ, Στη σκιά του ρολογιού

Συγγραφέας: Χρυσούλα Βακιρτζή.... Δημοσίευση στη κατηγορία Εν αρχή ήν ο λόγος

Σας άρεσε το άρθρο?
(5 ψήφοι, μέση τιμή 4.80 από τα 5 αστέρια)
Γιάννης Καλπούζος
Ιμαρέτ, Στη σκιά του ρολογιού
Μυθιστόρημα, εκδόσεις Μεταίχμιο
Γράφει η βιβλιοκριτικός Χρυσούλα Βακιρτζή

imaretΤο αίνιγμα του χρόνου είναι το αίνιγμα της έναρξης, γιατί εκεί βρίσκεται η βάση του παρελθόντος. Η έναρξη είναι το παρελθόν. Ωστόσο, καθημερινά γίνεται μια νέα έναρξη καθ' όλη την περιοδική κίνηση της ημέρας. Βάσει τη σύλληψης του Γκίνγκελ το σύνολο όλων αυτών των επαναλαμβανόμενων ενάρξεων το αποκαλούμε χρόνο.

Ζούμε στο χρόνο και καθημερινά βιώνουμε τη νέα έναρξη σε κάθε έργο που αναλαμβάνουμε να εκπληρώσουμε. Εκείνο που λείπει κατά την άποψή του είναι το ότι η ανθρωπότητα δεν κατανοεί τη μαγεία της νέας έναρξης, δηλαδή την αέναη μετάβαση από το παρελθόν στο παρόν.

Ο χωροχρόνος είναι ο χρόνος των ρολογιών μας, μια υβριδική έννοια που προκύπτει από την εισβολή της ιδέας του χώρου στην επικράτεια της καθαρής συνείδησης. Πρόκειται για την εμπειρία του χρόνου, έτσι όπως την οργανώνει ο άνθρωπος στο χώρο, ως ακολουθία χρονικών μονάδων.

Στην πραγματικότητα αυτές οι χρονικές μονάδες δεν υπάρχουν, γιατί ο χρόνος είναι μια μελωδία, ένα ποτάμι. Όταν λέμε ότι είναι δέκα και μισή δεν είναι πια δέκα και μισή. Ένα ισχυρό ρεύμα μεταφέρει την ανθρωπότητα στο ποτάμι του χρόνου.

Ο άνθρωπος είναι προσωρινός, φευγαλέος, καθώς δεν μπορεί να αδράξει σταθερά ένα σημείο και να αντισταθεί στο ρεύμα. Ο άνθρωπος των δέκα και μισή δεν είναι ίδιος με τον άνθρωπο των έντεκα. Στην πραγματικότητα είμαστε ο χρόνος. Τη στιγμή που βιώνουμε ένα ψήγμα του χρόνου, υπάρχει μια σχέση «ταυτόχρονου», σε σχέση με τις άλλες διαδοχικές χρονικές μονάδες. Οι νότες ενός μουσικού κομματιού δεν παίζονται μόνον ως διακεκριμένες νότες, αλλά και ως συγχορδίες, δηλαδή ταυτόχρονα.

Πολλά θα μπορούσα να πω ακόμα για τον χωροχρόνο, αλλά περνάω στο καλό μυθιστόρημα του Γιάννη Καλπούζου «Ιμαρέτ, στη σκιά του ρολογιού, εκδόσεις Μεταίχμιο ( σελ. 568), το οποίο και οδηγεί τον αναγνώστη και στις πιο πάνω σκέψεις.

Το βιβλίο και η πλοκή του.

Την ημέρα που δολοφονήθηκε ο πατέρας του γεννιέται ο Λιόντος και αυτό το γεγονός τον κατατρύχει. Χρόνια αργότερα, αποκαλύπτεται η τραγική αλήθεια για τον φόνο του υφασματέμπορου –για να επιβεβαιωθούν κάποιες υποψίες, χάρη σε μια θαυματουργή εικόνα. Ο Λιόντος, που βρίσκεται κοντά στη μητέρα του και στο μαγαζί τους, ψάχνει να βρει δουλειά για να στηρίξει την οικογένειά του και το βιος του για να μην το πάρουν οι τοκογλύφοι.

Κατατάσσεται κρυφά στον ελληνικό στρατό, η βία όμως, μαζί με τον παραλογισμό και την αναλγησία του ελληνικού κράτους δεν μπορούν να συντηρήσουν σωστά τους στρατιώτες ή να τους προσφέρει περιποίηση όταν τραυματιστούν. Η εμφύλια διαμάχη για τις τιμές και όχι για την ουσία, τον αφήνουν αδιάφορο κι έτσι αναγκάζεται να γυρίσει κρυφά πάλι πίσω στην Άρτα.

Εκεί τον περιμένει η φιλία του με τον Νετζίπ. Η φιλία των δυο παιδιών, τους οποίους και έχουν θηλάσει από το γάλα της ίδιας μάνας (μητέρας του τούρκου Νετζίπ) δεν κλονίζεται και μεταξύ τους δεν χωράει κανένας φανατισμός. δεν φανατίζονται και πάντα μαζί αντιμετωπίζουν τα γύρω γεγονότα.

Ο Λιόντος ερωτεύεται τη διευθύντρια του Παρθεναγωγείου όμως κατά την απελευθέρωση της πόλης και την ημέρα της άφιξης του βασιλιά Γεωργίου, το ζευγάρι απομακρύνεται εξαιτίας μιας παρεξήγησης. Οι δυο τους, θα βρεθούν αρκετά χρόνια αργότερα στην Αθήνα και η αγάπη τους θα συνεχίσει χωρίς εμπόδια.

Παράλληλα, ο Νετζίπ κατατάσσεται στον τουρκικό στρατό για να υπερασπιστεί με όλες του τις δυνάμεις καθετί οθωμανικό –ακόμα και να στραφεί εναντίον της ίδιας του της οικογένειας τον οδηγεί η Ιδέα αυτή. Η μια αδερφή του Νετζίπ αποδέχτηκε τη μοίρα της συζύγου, ενώ η δεύτερη έγινε μοιχαλίδα και ο άντρας της την κατακρεούργησε και γυρνά στα χαλάσματα του σπιτιού τους φωνάζοντας το όνομά της.

Ο Νετζίπ με τον σοφό παππού που με τους θρύλους και τις παραδόσεις που αφηγείται στα δυο παιδιά, είναι μια νοσταλγική και όμορφη εικόνα από το χτες της Άρτας. Ο παππούς, με το ένστικτο και τη σοφία που τον χαρακτήριζε, αισθανόταν προφητικά τις τελευταίες ανάσες της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Όλα αυτά, ως τη στιγμή που ο Νετζίπ γνωρίζει την Καλίλα, χορεύτρια σε μπουλούκι και την απήγαγε. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, ο πατέρας διώχνει τον τούρκο νεαρό άνδρα από την οικογενειακή εστία. Μη μπορώντας να βρει δουλειά αξιόλογη αυτός, ψευτοζεί και ξεσπά στη γυναίκα του κι εκείνη επιστρέφει στον παλιό δυνάστη της, για να θυμάται μόνο τις ευχάριστες στιγμές τους (η αλληλογραφία τους συνεχίστηκε κι όταν ο Νετζίπ έχει σύζυγο και τρία παιδιά).

Ο Γιάννης Καλπούζος και η «Σκιά του ρολογιού» του μας χαρίζουν ένα μυθιστόρημα εποχής με μοναδικό τρόπο. Έλληνες, Τούρκοι, Εβραίοι, ο παππούς Ισμαήλ, η "μικρή" ακόμη Ελλάδα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο φανατικός Ντογάν, οι συγκρούσεις, οι επαναστάσεις, η συνύπαρξη, οι Απόκριες, το Ραμαζάνι, τα πρόσωπα και οι συνήθειες των κατοίκων των τριών φυλών, λαθρέμποροι, κολίγοι, τσιφλικάδες, ο πλούτος μαζί με την εξαθλίωση. Όλοι έχουν θέση στο ιμαρέτ ή και φιλάνθρωπο χωροχρόνο του Θεού.

Share

2009©Kavalacity.net