Εκτύπωση

Η Μάρω Βαμβουνάκη γράφει για τη Χρυσούλα Βακιρτζή

Συγγραφέας: Μάρω Βαμβουνάκη.... Δημοσίευση στη κατηγορία Εν αρχή ήν ο λόγος

Σας άρεσε το άρθρο?
(7 ψήφοι, μέση τιμή 4.57 από τα 5 αστέρια)

maro-xrisoulaΗ άνοιξη, ο ουρανός, τα πάντα μέσα μου...

Με την Χρυσούλα Βακιρτζή γνωριζόμαστε πολλά χρόνια. Πρώτα από μια γενναία, λαμπερή συνέντευξή της στις Εικόνες. Μετά από την ποίησή της που έλαβα. Και ύστερα από τις προσωπικές μας συναντήσεις στην πατρίδα της την Καβάλα. Τείνω να δίνω μεγάλη σημασία στην προσωπικότητα ενός δημιουργού που με γοήτευσε το έργο του. Ίσως κακώς. Πολλοί ισχυρίζονται πως άλλο το ένα, άλλο το άλλο. Πως μπορεί κάποιος να διαφέρει στην προσωπική του ζωή από το δημιούργημα που παράγει, πως και τα δύο του πρόσωπα μπορούν να είναι γνήσια κι ας φέρονται αντιφατικά.

Μπορεί... Εγώ πάντως έχω μια βαθιά, παλιά ανάγκη να βρίσκω συνέπεια ανάμεσα στο πρόσωπο και στη δουλειά του, αλλιώς καταντώ καχύποπτη.

Η Χρυσούλα και από κοντά με μάγεψε. Με το πνεύμα της, την ευφυία της, την διαύγεια της σκέψης, το γαλανό βαθύ της βλέμμα. Συνάντησα ένα σοβαρό,βαθύ πλάσμα. Συγκροτημένη, ειλικρινής, εργατική,

με σαφήνεια, από την αρχή, από τότε που ήταν πολύ νεαρή. Η υπερβατικότητα της ποιητικής της στόφας δεν της απαγόρευε να είναι θετική και γειωμένη με όλη την ευθύνη που έχει μια τέτοια επιλογή. Της το χρωστώ αυτό το εύρημα διότι δεν είναι κάτι συνηθισμένο στη ζωή και πολύ περισσότερο στους κόσμους της τέχνης.

Όσο για την ποίησή της.

Παρουσιάζει μια εντυπωσιακή εξέλιξη, γιατί προέρχεται από μια γυναίκα εξελίξιμη. Κάθε φορά που λαβαίνω τα νέα ποιήματά της, χαίρομαι και εντυπωσιάζομαι με τον ανήσυχο, επίπονο δρόμο της. Προχωράει! Σκάβει λαγούμια, στρίβει αλλού, ανοίγει ρωγμές, ψηλαφίζει υγρασίες. Όμως τούτη εδώ, η τελευταία της συλλογή ''Υδάτινη τέφρα'', αποτελεί άλμα. Τίποτα από τα παλιά της δεν μοιάζει μ΄αυτό.
Ξεκίνησα να ρίξω μια βιαστική πρώτη ματιά γιατί βιαζόμουν αλλά με καθήλωσε:

ΑΠΕΙΛΗ

Τώρα...
οι σκέψεις μου
δεν έχουν την
αυξημένη φοβική
καταβολή.
Ενώ η πέμπτη
Μέδουσα
προσμετρά τις
επόμενες απειλές της.

Δεν συναντάς συχνά τόσο στραγγισμένο στίχο, τόσο στραγγισμένη σκέψη. Να πιεστεί και να στάξει την τελευταία, πυκνή ρανίδα μιας εμπειρίας και μιας γνώσης απαιτητικής. Διότι δεν πρόκειται-είναι αισθητό, είναι φανερό-για τρόπους επιλεγμένους για εντυπωσιασμό, αλλά για κάτι που γεννιέται με δύσκολο τοκετό από μια διεργασία βαθειά, οντολογική. Προϋπήρξε ένα βίωμα σκληρό για την ίδια που απαιτούσε απόκριση, για να ζήσει, μετά έγινε ποίημα. Είναι γνωστό πως τα αξιόλογα κείμενα είναι καμωμένα από αίμα και νόημα ζωής ζώσας του συγγραφέα τους. Δίχως την συγκίνηση εκείνου που γράφει δεν ξυπνάει συγκίνηση σ΄εκείνον που θα διαβάσει μετά. Πρέπει να αφορά και τους δυο, πηγή και δέκτη, εκείνο που γράφεται.

Εξάλλου η Χ. Β. ποτέ δεν καταδέχτηκε το εύκολο. Οι σύντομες φράσεις της αξιώνουν μεγάλη εσωτερική διαδρομή του αναγνώστη ώστε να του γίνουν οικείοι, να φτάσουν στις γωνιές της ύπαρξης τις λιγότερο περαστικές. Είτε γιατί είναι επώδυνες και απωθούνται, είτε γιατί είναι κοπιαστικές για τη νωθρή μας κατάρτιση, οι γωνιές που διαβαίνει η Χρυσούλα είναι από τις μοναχικές, τις σκιερές, τις χαμηλόφωνες και τις σημαντικότατες:

Κράτησα
τη σκιά μου,
για να φωτίζω τις νύχτες
κι αυτό το
ανήλιαγο δωμάτιο...

Όσο διαβάζω και ξαναδιαβάζω από τη νέα της συλλογή παραδέχομαι ότι δεν μπορώ να καταλήξω με σιγουριά στο, είναι αισιόδοξο ή απαισιόδοξο του αίσθημα που σταλάζει; Είναι ελπίδας ή απόγνωσης; Υπάρχει προσδοκία ή πίκρα; Και εκτιμώ εξαιρετικά τούτη την αμηχανία που μου προξενεί, την αμφιβολία της ρευστότητας, έτσι όπως κυλάει αμφίσημη και η αληθινή ζωή όταν καλείσαι να ερμηνεύσεις τα σημάδια της.

Σε ένα όμως είμαι απολύτως σίγουρη, πως ακόμα και όταν η θλίψη των λόγων της είναι σπαραχτική, ακόμα και όταν ο στίχος γονατίζει από αδυναμία, μια αλλόκοτα μεγάλη δύναμη γεννιέται αυτόματα, σαν εκείνη την ύστατη δύναμη που από ''αδυναμία τελειούται''.

Άλλωστε και η ίδια στον πρόλογό της καταθέτει το πιστέυω της με εναργέστατο τρόπο. Γράφει:

Όπως η στάχτη των νεκρών αστεριών είναι το απαραίτητο συστατικό της ζωής και της ίδιας της ύπαρξής μας-το ίδιο συμβαίνει (ή μπορεί να γίνει) και με την προσωπική οδύνη,την απόγνωση,τα αδιέξοδα...

Ίσως και ο μόνος λόγος που ήρθαμε στη ζωή, η επαρκέστερη απάντηση στο αιώνιο αίνιγμα της ύπαρξης, να είναι τούτο. Πως η μετουσίωση της σκιάς σε φως, της οδύνης σε γνώση, το μαρτυρίου σε καλοσύνη είναι και η αιτία και ο σκοπός. Πιστεύω πως όλα τα μεγάλα έργα της τέχνης αυτό υποδεικνύουν άμεσα ή έμμεσα. Άλλος δρόμος για την κάθαρση που διψούμε δεν υπάρχει.

Δεν είναι αφελές να ζητάς από ένα έργο να μην εμφανίζει μόνο την περιπέτεια μιας θλίψης, την εξιστόριση μιας φρίκης, την ανάλυση ενός πόνου. Να ζητάς, έστω σαν ανεπαίσθητη ανταύγεια, την υποψία έστω μιας εξόδου. Η λύτρωση οφείλεται στον άνθρωπο και στον αναγνώστη.

Στο ποίημα της ''Σύρραξη'' και παρά το ότι: Σχεδόν αβάσταχτο, το προνόμιο της αποχής. Γράφει:

Μην κοιτάς τις
ραγισμένες βιτρίνες ή τα
δέντρα που
φυλλορροούν
γερασμένα πια
-η άνοιξη,ο
ουρανός, τα
πάντα μέσα μου
παραμένουν αλώβητα κι
αναγεννούν
ενδογενείς συρράξεις.
Τόσο φωτεινή
η διαύγεια...

Πάντα θα μας βασανίζει το ερώτημα, τι ακριβώς είναι η Τέχνη; Τι κάνει; Γιατί;

Θα νιώθουμε μιαν αίσθηση ασαφή, αόριστη, σαν αχλύ να μας μηνύει μιαν εξήγηση, απ΄αυτές που αισθάνεσαι αλλά που δεν μπορείς να την μεταφέρεις με ακριβείς λέξεις. Έτσι προσπαθώντας κι εγώ να κατανοήσω την ακατανόητη Τέχνη, θα έχω να λέω πως είναι παρηγοριά αλλά όχι μόνο παρηγοριά. Πως είναι αξιοπρέπεια, αλλά όχι μόνο αξιοπρέπεια. Ωραιότητα και όχι μόνο. Αυτά και κάτι πέρα απ΄αυτά τα δώρα προς αυτόν που κάνει τέχνη και προς αυτόν που τη δέχεται.

Γιατί πρόκειται και για διάνοιξη οριζόντων πέρα από τον ορατό, φυσικό ορίζοντα που πιάνει του καθενός το μπόι. Δεν είναι μόνο όνειρο γοητευτικό αλλά και υπενθύμιση. Καταφύγιο αλλά και αναδρομή στα χαμένα μονοπάτια της υψηλής καταγωγής του ανθρώπου. Γι αυτό και κάθε φορά που κανείς βαφτίζεται στην ποίηση ξαναδυναμώνει και ξαναχαίρεται, ξαναπιστεύει πως αξίζει η ζωή του και η Ζωή.

Και, όπως λέει η Χρυσούλα:

Στη μέση μιας
άνυδρης ερήμου.
Το κίτρινο της
στεγνής άμμου
και το ψυχρό
γαλάζιο,απέραντο,
μεταλλικό
-ευγενικό.
Από μέσα μου
θα αντλήσω
δύναμη,νερό
για να συντηρηθώ....

Share

2009©Kavalacity.net