Εκτύπωση

"Θερμοπύλες": Μια αυθαίρετη ερμηνεία

Συγγραφέας: Κώστας Τσιαχρής.... Δημοσίευση στη κατηγορία Ο Κώστας Τσιαχρής γράφει...

Σας άρεσε το άρθρο?
(5 ψήφοι, μέση τιμή 5.00 από τα 5 αστέρια)

thermopylesΌταν ένας ποιητής δημιουργεί ένα ποίημα, γνωρίζει πολύ καλά ότι από τη στιγμή που θα το εκθέσει στη δημοσιότητα, ενδέχεται να δοθούν σ’ αυτό πολλές ερμηνείες, άλλες λογικές άλλες απίθανες. Κατά έναν τρόπο μάλιστα, γράφει ποίηση, για να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά των ερμηνευτών του,

να διαπιστώσει πόσο εύκολα μπορεί να στρεβλωθεί ακόμη και το πιο καθαρό μήνυμα. Αυτές οι ερμηνευτικές προεκτάσεις, άλλωστε, προσδίδουν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον στην αποστολή του, την καθιστούν περιπετειώδη. Η δε σιωπή του στην περίπτωση που η ερμηνεία ξεκλειδώνει κατευθύνσεις αντίθετες από το δικό του προσανατολισμό, συνιστά κι ένα είδος ειρωνείας, μια ευχαρίστηση για το γεγονός ότι η απόσταση ανάμεσα σ’ αυτόν και τους πολλούς διατηρείται.

Ας φανταστούμε λοιπόν τώρα ότι αναλαμβάναμε να ερμηνεύσουμε τις καβαφικές «Θερμοπύλες» ως έμμισθοι υπηρέτες της κυβερνητικής προπαγάνδας, μετατρέποντας το ποίημα σ’ ένα όχημα μεταφοράς συγκεκριμένων επιλογών. Ασφαλώς θα δίναμε έμφαση σ’ εκείνα τα δύο ρήματα «ώρισαν» και «φυλάγουν», και στη λέξη «εκείνους». Θα ταυτίζαμε κατ’ αρχάς τους « εκείνους» με τα μέλη της κυβέρνησης, που ανέλαβαν το σκληρό χρέος του υπερασπιστή του συλλογικού συμφέροντος, που έπιασαν τα στενά των Θερμοπυλών αποφασισμένοι να εμποδίσουν την επέλαση της χρεοκοπίας. «Ποτέ από το χρέος μη κινούντες». Αυτό το «ποτέ» πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα, ν’ αφιερώσουμε τουλάχιστον δύο σελίδες, για να εξάρουμε την αμετάκλητη παράδοση στο καθήκον. Να μιλήσουμε ακόμη για την αγρύπνια, για την ανάγκη να μένουν οι εκλεκτοί μας στερημένοι από τη μακαριότητα του πλήθους. Τα δύο τρανταχτά επίθετα «δίκαιοι» και «ίσιοι» θα τύγχαναν ιδιαίτερης μεταχείρισης στην ερμηνεία μας. Θα γίνονταν φωτοστέφανα για να λαμπρύνουμε παραπάνω τα ήδη φωτεινά μυαλά των εκλεκτών μας. Κι επειδή η πραγματική σημασία των επιθέτων θα φάνταζε παράταιρη μέσα στο σκηνικό της καταστροφής που έχει προκληθεί στη χώρα, θα φροντίζαμε ν’ αντλήσουμε από αυτά ένα επίκαιρο νόημα, σύμφωνο με το πνεύμα των καιρών : «Δίκαιος» = αυτός που απονέμει στον καθένα αυτό που του αξίζει [θα ήμασταν σύμφωνοι και με τη σωκρατική εκδοχή του όρου]. «Ίσιος» : αυτός που δεν παρεκκλίνει από την ορθή πορεία, την ταιριαστή στις οικονομικές συνθήκες των ημερών.

Κι επειδή το παραπάνω θα ακουγόταν λίγο κυνικό, θα τρέχαμε αμέσως στον επόμενο στίχο «αλλά με λύπη κιόλας κι ευσπλαχνία», διατυμπανίζοντας φυσικά την ευαισθησία των κυβερνητικών παραγόντων για τις κοινωνικές ομάδες που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Εδώ, παράλληλα, θα γινόταν μια μεγάλη παρένθεση για την αξία της ισορροπίας στην πολιτική που ασκεί μία κυβέρνηση. Ισορροπία ανάμεσα στην αυστηρότητα με την οποία πρέπει να μεθοδεύονται κάποιες κυβερνητικές επιλογές, και στην κατανόηση για τον τρομακτικό αντίκτυπο στα ασθενέστερα στρώματα, διότι οι κυβερνώντες «πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες» έχουν την υποχρέωση να μην υποπίπτουν στη λαϊκιστική ευκολία [την οποία, βέβαια, σε άλλες περιπτώσεις μεταχειρίζονται επιδέξια]. Κι όπως θα αποδεικνύαμε, είναι τόσο μεγαλόψυχοι, ώστε παρά την προσήλωσή τους στην αλήθεια δε νιώθουν κανένα «μίσος για τους ψευδομένους», εννοώντας την αντικυβερνητική προπαγάνδα, στην οποία επιτρέπουν να ακούγεται. Άλλωστε σε μία δημοκρατία όλοι μπορούν να μιλούν, άσχετα με το αν κάποιοι χρησιμοποιούν μεγάφωνα.

«Και περισσότερη τιμή τους πρέπει». Ας σταθούμε τώρα σ’ αυτόν τον θαυμάσιο στίχο, με την αρμονία του και την τραχύτητα του ρ, κι ας θαυμάσουμε τον όγκο του μεγαλείου των σωτήρων μας, οι οποίοι δε χορταίνουν ποτέ τιμές. Περισσότερες, ολοένα περισσότερες τιμές. Σε συνέδρια, σε ημερίδες, σε εκπομπές. Δεν έχει σημασία αν καταστρέφεις έναν λαό, αρκεί να το κάνεις με επιστημονικό τρόπο, για να δοκιμάσεις τις αντοχές του, να δεις ποιο είναι το έσχατο σημείο υποταγής των συνειδήσεων. Άλλωστε αυτά είναι παράπλευρες απώλειες, στο τέλος εσύ θα μείνεις στην ιστορία, έστω και με αρνητικό τρόπο. Αλλά θα μείνεις.

Ολοκληρώνοντας την ερμηνεία μας, θα στεκόμασταν οπωσδήποτε και στην απειλή του Εφιάλτη. Σε κάθε Θερμοπύλες υπάρχει κι ένας Εφιάλτης. Σε κάθε χρέος και μία λιποψυχία. Εδώ ο ποιητής εννοεί, θα λέγαμε, ότι στη μεγάλη πορεία προς την αποκατάσταση του κύρους της χώρας, υπάρχουν και κάποιοι υπονομευτές, άτομα που επενδύουν στην καταστροφή της, προκειμένου να ωφεληθούν ατομικά. Αυτοί οι κατάπτυστοι Εφιάλτες δε θα πρέπει να υποθηκεύσουν τις μεγαλειώδεις θυσίες των πολιτών. Άλλωστε ο τελευταίος στίχος είναι αποκαλυπτικός : «οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε», εννοώντας ότι οι θυσίες αυτές θα πιάσουν τόπο, αφού οι ξένες επενδύσεις θα κατακλύσουν οσονούπω τη χώρα.

Share

2009©Kavalacity.net